Image Alt

De klokkengieters van Amsterdam

Sta eens even stil en luister… midden in de kakafonie van Amsterdamse stadsgeluiden hoor je op allerlei momenten het bimmm-bammm van torenklokken en het getingel van carillons. Het gebeier en het geklingel is voornamelijk afkomstig van de klokken en klokkenspellen, die in de 17e eeuw zijn gemaakt door de beroemde Franse klokkengieters François en Pieter Hemony uit Lévecourt (Lotharingen).

x

Oude klokkengieterij

Molenpad

In 1655 ontvangt François Hemony van de stad Amsterdam de eervolle uitnodiging om stadsklokken- en geschutgieter te worden. Deze neemt hij aan mede vanwege de gunstige voorwaarden. Van de stad krijgt hij namelijk de gieterij en het woonhuis aan het Molenpad, vlakbij de Prinsengracht en de Leidsegracht, gratis tot zijn beschikking. 

François giet o.a. de beiaards van de Oude Kerk, de Zuiderkerk, de Westerkerk, het Koninklijk Paleis (toen nog stadhuis) en de Munttoren. Vanaf 1664 komt zijn broer Pieter hem in Amsterdam assisteren. Door hun artistieke begaafdheid en muzikale gehoor worden ze de grootste en beroemdste klokkengieters van hun tijd.

x

De Munttoren

Het onderste deel van de Munttoren is het enige wat nog rest van de middeleeuwse Regulierspoort, die in 1618 vlam vatte. Door de Franse bezetting is het in de tweede helft van de 17e eeuw onmogelijk om zilver en goud te transporteren naar de muntplaatsen Dordrecht en Enkhuizen. Daarom krijgt Amsterdam tijdelijk het recht van muntslag. Dat gebeurt in het wachthuisje bij de Regulierstoren, die vanaf dat moment ‘Munttoren’ wordt genoemd. 

x

De Regulierstoren

De beiaard van de Munttoren wordt in 1651 voor de toenmalige Beurs van Hendrick de Keyser gegoten door de gebroeders Hemony in hun klokkengieterij in Zutphen. Pas in 1655 wordt het klokkenspel daar opgehangen, maar bij een uitbreiding van het beursgebouw in 1668 verhuist het naar de Munttoren. Het kleine carillon van 22 klokken krijgt er zes nieuwe, zware klokken en enkele kleine klokjes bij, zodat het klokkenspel 36 klokken telt. In 1669 maakt Pieter Hemony een bronzen speeltrommel voor de Munt die nog dagelijks de klokken elk kwartier laat klinken.

x

Restauraties

In 1959 worden elf van de kleinere Hemonyklokken vervangen, omdat hun toon door corrosie van het brons niet meer zuiver is. Ze zijn opgeslagen in het Amsterdam Museum. In 1993 volgt opnieuw een restauratie waarbij nog meer klokken verdwijnen, en de resterende dertien worden bijgestemd. Een veertiende Hemonyklok barst tijdens het stemmen. Tevens wordt de reeks met 9 kleinere klokjes uitgebreid, zodat het huidigeinstrument er 38 telt. 

x

Het klokkenspel in de Munttoren

x

Nederlandse klok in Notre-Dame de Paris

Je kunt het een mooie tegenprestatie noemen: in 2013 worden in de Notre-Dame nieuwe klokken geïnstalleerd. Een er van, de grootste, is van een Nederlandse klokkengieter: de Mariaklok, gegoten door het bedrijf Koninklijke Eijsbouts. Liefst 6000 kilo zwaar en 170 cm in doorsnee.

En dan breekt er op 15 april 2019 brand uit in deze iconische kerk. De klokken kunnen ongestraft een paar honderd graden heet worden, maar door koud bluswater lopen ze gevaar te barsten. Gelukkig komen de twee klokkentorens ongeschonden uit de vuurzee en blijft Maria, waarschijnlijk niet helemaal onbevlekt, behouden. 

x

De klokkenluiders van Amsterdam

Een belangrijk moment in de geschiedenis van de Notre-Dame is de kroning van Napoleon tot keizer (1804), maar schrijver Victor Hugo zette de kerk pas echt op de kaart. Hij schreef in 1831 zijn beroemde boek De klokkenluider van de Notre Dame

Wat anoniemer gebleven dan Quasimodo zijn de klokkenluiders van Amsterdam, die tot op de dag van vandaag de vele klokken in de oude stad bespelen. Zin in zo’n gratis concert? Elke zaterdagmiddag speelt stadsbeiaardier Gideon Bodden van 14.00-15.00 uur op het carillon van De Munttoren.

Reageer