Image Alt

‘Franse’ gevelstenen in Amsterdam

Iemand woonde bijvoorbeeld in ‘De Groene Bock’, sprak af met een vriend bij ‘In Liefde Bloeyende’ of werkte tegenover het ‘Melkmeisje’. Wie voor de 18e eeuw een pand in Amsterdam zocht kreeg vaak een verwijzing naar een gevelsteen. Die dienden niet zelden als reclamebord voor de handelaar of ambachtsman die er woonde of het bedrijf dat er gevestigd was. In 1795 startte het Franse bewind met het nummeren van de huizen.

x

Gevelsteen in de Munttoren, Muntplein 12, Amsterdam

Een ‘Frans nummertje’

De Bataafse Republiek (1795-1806) was nog maar amper uitgeroepen toen er op bevel van de Fransen begonnen werd met het nummeren van de huizen in Amsterdam. Voor het eerst waren er algemene verkiezingen en daarvoor moest de bevolking worden geteld. Maar een duidelijk bevolkingsregister met adressen was nooit aangelegd. De huisnummering van 1796 werd op de panden geschilderd en in het begin van de 19e eeuw werden er straatnaambordjes geplaatst. Maar het systeem was allesbehalve perfect en werd meerdere malen aangepast. In 1875 tenslotte vond de laatste stadsbrede omnummering plaats.

De uitdrukking ‘een Frans nummertje’ heeft hier etymologisch gezien niets mee te maken. Die staat in de volksmond voor ‘standje 69’, een seksuele positie waarbij de houding van de partners lijkt op de cijfers in het getal 69.

x

Soixante neuf: een Frans ‘nummertje

Gevelstenen in ere hersteld

Eind vorige eeuw verkeerden veel van de circa 730 historische gevelstenen in vervallen staat. Daarvan is nu, mede door toedoen van de Vereniging Vrienden van Amsterdamse Gevelstenen, ruim de helft gerestaureerd, weer in kleur gezet en op de oude kadastrale plek in de gevel ingemetseld.

Ook het maken van nieuwe gevelstenen als vorm van toegepaste beeldhouwkunst is tot leven gekomen.

Dat leidt tot bijzonder veel kijkplezier als je in de oude stad met je ogen langs de gevels dwaalt. En zo kun je ook diverse ‘Franse’ gevelstenen ontdekken:

x

In de Stat van Bordee

Keizersgracht 320 – Op deze laat 18e-eeuwse gevel zit een 17e-eeuwse gevelsteen met een gezicht op de Franse stad Bordeaux. De door een muur met vele torens omgeven stad ligt aan een druk bevaren rivier, de Garonne. Op de voorgrond een aantal huizen tussen dicht geboomte.

x

Bordeaux

Rapenburg 37 – Een verwijzing naar de Franse wijnstad waar vele eeuwen geleden al handel mee werd gedreven.

x

Huis Marseille

Keizersgracht 401 – De gevelsteen toont de plattegrond van de Franse havenstad.

x

Maison de Tolérance

Singel 73 – Dit is een steen die uithing bij een bordeel. In het Frans wordt een bordeel ook ‘une maison de tolérance’ genoemd.

x

Franse Lelie

St. Luciënsteeg 27 – Hét symbool van het Franse koningshuis.

x

In de Drie Franse Vlessen Ao 1608

Muntplein 12 – Interieur Munttoren

x

In COIGNAC

Geldersekade 97 – Het pand werd in 1600 gebouwd door de wijnkoper Willem Hendricksz. Hollandse schepen deden op toen al de kusten van de Charente aan. De bemanning sloeg graag wijn in. Aangezien deze door de lange reis aan kwaliteit inboette, groeide de vraag naar gedistilleerde wijn (brandewijn), die langer houdbaar was. De bewoners van de Charente ontwikkelden de tweede distillatie. Het stadje Cognac heeft sindsdien zijn naam verbonden aan deze nieuwe sterkedrank.

x

POURQUOI

Buiten Dommersstraat 15 – De bewoner vond het opvallend dat voor alles het ‘waarom’ wordt gevraagd. Als reactie liet hij deze gevelsteen aanbrengen, zonder verdere toelichting. Maar waarom in het Frans? Dat blijft voor ons een vraag.

x

Reageer